Afvalstoffen

Afbeelding van Wikimedia Commons. Enkele kringlopen. 1) De vissen krijgen voedsel, 2) ze scheiden ammoniak/ammonium uit, 3) Nitrosomonas-bacteriën breken dit af tot nitriet, 4) Nitrospira-bacteriën breken het verder af tot nitraat dat de planten kunnen gebruiken, 5) schoon water verdampt en laat een hogere concentratie afvalstoffen achter, 6) planten krijgen energie uit licht, 7) bacteriën komen ook in de bodembedekking voor, 8) planten scheiden zuurstof af die de vissen gebruiken, 9) de vissen scheiden koolstofdioxide af die de planten gebruiken. — Enkele kringlopen. 1) De vissen krijgen voedsel, 2) ze scheiden ammoniak/ammonium uit, 3) *Nitrosomonas*-bacteriën breken dit af tot nitriet, 4) *Nitrospira*-bacteriën breken het verder af tot nitraat dat de planten kunnen gebruiken, 5) schoon water verdampt en laat een hogere concentratie afvalstoffen achter, 6) planten krijgen energie uit licht, 7) bacteriën komen ook in de bodembedekking voor, 8) planten scheiden zuurstof af die de vissen gebruiken, 9) de vissen scheiden koolstofdioxide af die de planten gebruiken.
*Afbeelding van Wikimedia Commons*

Afbraak

De eerste afvalstof die in het aquarium verschijnt, is ammoniak. Deze stof is zeer giftig en kan in kleine concentraties alle vissen doden. Gelukkig wordt ammoniak in het aquarium snel omgezet in ammonium als de pH lager is dan 7.

Als de pH weer boven 7 stijgt, wordt het ammonium terug omgezet in ammoniak. Dit kan sommige gevallen verklaren waarin een uitgestelde waterwissel plotseling tot een «onverklaarbare» vissterfte leidt.

In een gezond aquarium met een ingedraaid filter is het ammoniakniveau zo laag dat het met normale tests niet meetbaar is. Als er zuurstof aanwezig is in het filter en in de bodembedekking, worden ammonium en ammoniak omgezet in nitriet, dat minder giftig is dan ammonium. De hoeveelheid nitriet wordt niet beïnvloed door de pH.

Na verloop van tijd wordt nitriet afgebroken tot nitraat, dat nog minder giftig is. Nitraat wordt niet verder afgebroken en moet normaal gesproken bij een waterwissel uit het aquarium worden verwijderd. Je kunt ook anaerobe filtratie gebruiken om het nitraat verder af te breken, maar dat is zowel ingewikkeld als riskant.

Planten gebruiken ook een beetje nitraat, maar om een evenwicht tussen productie en verbruik te bereiken, heb je in de praktijk een aquarium van vele honderden liters nodig, vol planten en met goed licht. En niet meer dan twee of drie kleine vissen. De meeste aquarianen hebben geen belangstelling voor zo'n opstelling.

Als de bacteriën in het filter en/of de bodembedekking zonder zuurstof komen te zitten, kan het de andere kant op gaan. De nuttige bacteriën sterven massaal af en geven afvalstoffen vrij die de vissen doden.