Veelvoorkomende ziekten bij aquariumvissen
Afbeelding van Wikimedia Commons
Bacteriële vinrot - (Engels: fin rot)
Mannelijke kempvissen zijn hier bijzonder vatbaar voor vanwege hun lange vinnen. Vinrot kan worden veroorzaakt door een slechte waterkwaliteit of een andere verminderde algemene conditie van de vis. De sluiers (vinnen) rotten en vallen uiteen, waardoor de randen rafelig en aan de uiteinden verkleurd worden. Vaak wordt dit gevolgd door een schimmelinfectie. Vinrot wordt behandeld met zout, antibacteriële middelen en in extreme gevallen antibiotica.
Schimmel - (Engels: fungi)
Kempvissen zijn kwetsbaar voor schimmels. Saprolegnia en Achlya behoren tot de schimmelsoorten die vissen kunnen aantasten. Een schimmelinfectie kan worden uitgelokt door te snelle of grote temperatuurschommelingen, of wanneer de vis wordt blootgesteld aan besmette muggenlarven of niet opgegeten voer dat een schimmelcultuur voedt. Ook een verminderde algemene conditie door slechte waterkwaliteit, verwondingen of ziekte kan de infectie uitlokken.
De infectie ziet eruit als witte «schimmel» en verschijnt vaak bij de mond, de kieuwen of in wonden, bijvoorbeeld op de vinnen na vinrot. Behandeling gebeurt met zout en speciale schimmelmedicijnen.
Columnaris - («schimmel» of «mondschimmel»)
Een veelvoorkomende visziekte die gemakkelijk met schimmel kan worden verward, is columnaris. Deze ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Flavobacterium columnare (ook bekend als Flexibacter columnaris). Veel «schimmelmedicijnen» voor aquariumvissen zijn eigenlijk bedoeld om columnaris te bestrijden, omdat het zo'n veelvoorkomende ziekte is en zo vaak met schimmel wordt verward. Terwijl schimmel een «wazige» witte aanslag veroorzaakt, lijkt columnaris meer op witte «wratten» op de vis. Vaak zitten die op de lippen (en worden ze dan ten onrechte «mondschimmel» genoemd), de kop of de rug.
Buikwaterzucht - (ook buikzucht genoemd. Engels: dropsy of Malawi bloat)
De buik zwelt op, vaak zo sterk dat de schubben aan de zijkanten duidelijk uitstaan. Ook de ogen kunnen gaan uitpuilen. (Let op: veel kempvissen hebben van nature enigszins uitpuilende ogen.) De vis krijgt een karakteristieke lichaamsvorm die je het gemakkelijkst van bovenaf herkent.
Dit is eigenlijk geen ziekte, maar een symptoom dat op allerlei inwendige infecties kan wijzen. Het komt het meest voor bij cichliden, karpers en labyrintvissen. Vrouwelijke kempvissen krijgen gemakkelijk buikwaterzucht na het leggen van eieren. Het kan besmettelijk zijn, maar dat hoeft niet.
Men gaat uit van drie hoofdoorzaken van buikwaterzucht bij aquariumvissen: overmatig zoutgebruik, langdurig verblijf in slecht water of een verkeerd dieet dat parasitaire infecties heeft veroorzaakt. Andere oorzaken kunnen vergiftiging, inwendig letsel en kanker zijn.
Buikwaterzucht wordt door aquarianen gevreesd en verafschuwd omdat de vis meestal niet meer kan worden gered wanneer de ziekte zo ver gevorderd is dat de symptomen zichtbaar zijn. In sommige gevallen kan de ziekte worden behandeld met een sterke zoutkuur en eventueel antibiotica. Het belangrijkste en moeilijkste bij de behandeling van buikwaterzucht is de ziekte op tijd te ontdekken.
Sommige aquarianen maken onderscheid tussen dropsy en buikwaterzucht. Zij beschrijven dropsy als een infectie van de nieren of lever en buikwaterzucht als een algemene vochtophoping in de buik.
Witte stip - (ook stip genoemd. Engels: white spot disease of ich, wetenschappelijke naam: Ichthyophthirius multifiliis)
De vis beweegt zeer gejaagd en kan tijdens het zwemmen op een wimpel in een harde storm lijken. Na twee of drie dagen zie je overal kleine witte stipjes op de vis. Dat zijn kleine parasieten die zich snel van vis naar vis kunnen verspreiden. Ze tasten de huid en kieuwen aan.
Witte stip kan worden behandeld met verdund formaldehyde (HCHO), malachietgroen of methyleenblauw. In aquariumwinkels worden veel middelen tegen witte stip verkocht. Omdat de parasieten een levenscyclus hebben waarin ze een tijdlang immuun zijn voor de medicijnen, moet de behandeling meerdere dagen duren.
Witte stip is een goede reden om geen wilde vissen of andere dieren rechtstreeks uit de natuur in het aquarium te zetten zonder een lange quarantaineperiode.
Fluweelziekte - (Engels: velvet, Latijn: Oodinium of Piscinoodinium)
De vis lijkt bedekt met fijn goudgrijs tot wit stof. De vis kan ook erg benauwd worden, zijn eetlust verliezen en lusteloos worden.
De ziekte wordt veroorzaakt door de parasiet Oodinium pillularis. Ze kan worden uitgelokt door ammoniak/ammonium en nitriet, of door veel te hoge nitraatwaarden.
Er zijn medicijnen tegen deze ziekte verkrijgbaar. De behandeling moet zo vroeg mogelijk worden gestart, voordat inwendige organen worden aangetast.